Bệnh não mô cầu: dấu hiệu nhận biết, vaccine nào phòng nhóm B?
Phía Nam ghi nhận 42 ca não mô cầu từ đầu năm 2026, 94% thuộc nhóm B. Cách phân biệt với cúm, sốt xuất huyết và những loại vaccine đang có ở Việt Nam.
Từ cuối tuần qua, lượng người tìm kiếm về bệnh não mô cầu và lịch tiêm vaccine tăng vọt, sau khi TP.HCM ghi nhận một chùm ca bệnh trong trường học. Nhiều phụ huynh hỏi chung một điều: làm sao phân biệt não mô cầu với cảm cúm, sốt xuất huyết, và con mình nên tiêm loại vaccine nào. Bài viết tổng hợp những thông tin cần thiết nhất từ khuyến cáo của cơ quan y tế và bác sĩ chuyên khoa.
Tình hình não mô cầu ở phía Nam năm 2026
Theo Sở Y tế TP.HCM, tính đến chiều 17/10, thành phố ghi nhận 4 trường hợp nhiễm não mô cầu nhóm B tại một trường THCS ở xã Hiệp Phước. Cơ quan y tế đã điều tra dịch tễ, theo dõi người tiếp xúc, lấy mẫu xét nghiệm và khử khuẩn trường học.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), từ đầu năm đến hết ngày 17/10/2026, khu vực phía Nam có 42 ca mắc, trong đó 7 ca tử vong. Một số điểm đáng chú ý:
Đọc thêm:
| Chỉ số | Số liệu |
|---|---|
| Tổng số ca mắc (phía Nam, 1/1–17/10) | 42 ca, 7 ca tử vong |
| Nhóm vi khuẩn chiếm ưu thế | Nhóm B, khoảng 94% ca được xét nghiệm khẳng định |
| Địa phương nhiều ca nhất | TP.HCM 57,1%; Cà Mau 11,9%; Đồng Tháp 9,5% |
| Nhóm tuổi mắc nhiều nhất | 11–15 tuổi (28,6%) |
| Ổ dịch trường học | 3 ổ: An Giang, Cà Mau, TP.HCM |
Não mô cầu lây thế nào, nguy hiểm ra sao?
Bệnh do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với dịch mũi, họng của người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn. Theo HCDC, cứ khoảng 10 người thì có 1 người mang vi khuẩn mà không có triệu chứng. Thời gian ủ bệnh từ 2–10 ngày, thường là 3–4 ngày.
Điều khiến bệnh đáng sợ là tốc độ diễn tiến. Người bệnh có thể chuyển sang nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não, và tử vong trong vòng 24 giờ nếu không được điều trị kịp. Ngay cả khi dùng kháng sinh, tỷ lệ tử vong vẫn khoảng 8–15%; 10–20% người khỏi bệnh có thể mang di chứng như điếc, liệt, hoại tử đầu chi.
Cách phân biệt não mô cầu với cúm và sốt xuất huyết
Giai đoạn đầu, não mô cầu rất giống cảm cúm: sốt cao đột ngột, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi. Theo BS.CKII Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi đồng 2, các dấu hiệu sau cần được coi là báo động:
- Đau đầu dữ dội, cứng gáy, sợ ánh sáng, nôn nhiều.
- Vết tử ban trên da: màu đỏ thẫm hoặc tím đen, giữa có thể hoại tử, rìa nham nhở như hình bản đồ, lan nhanh.
- Ở trẻ nhỏ: bỏ bú, quấy khóc, li bì, thóp phồng.
- Lơ mơ, mệt bất thường chỉ sau vài giờ sốt.
Khác biệt dễ nhận ra: chấm xuất huyết của sốt xuất huyết thường nhỏ li ti, hay gặp ở tay chân; ban do virus thường nhạt màu và mất đi khi ấn tay lên rồi hiện lại khi buông. Vết tử ban của não mô cầu thì to hơn, sẫm màu và không mất khi ấn.
Vaccine não mô cầu: có những loại nào, ai nên tiêm?
Hiện tại Việt Nam có vaccine phòng nhóm ACWY, nhóm B và nhóm BC. Mỗi loại chỉ bảo vệ trước các nhóm vi khuẩn tương ứng, nên tiêm một loại không có nghĩa là được bảo vệ trước mọi nhóm. Vì nhóm B chiếm ưu thế ở TP.HCM khoảng 10 năm qua, các bác sĩ khuyên phụ huynh hỏi rõ vaccine có phủ nhóm B hay không.
Tuổi bắt đầu tiêm, số mũi và lịch nhắc khác nhau tùy loại: có loại dùng từ 6 tuần hoặc 2 tháng tuổi, có loại từ 6 hoặc 9 tháng tuổi trở lên. Nhóm cần ưu tiên là trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên ở nội trú, ký túc xá và người suy giảm miễn dịch. Vaccine được tiêm dịch vụ tại các hệ thống tiêm chủng như VNVC, Long Châu và trung tâm y tế; theo bảng giá tham khảo của Long Châu, vaccine nhóm B Bexsero khoảng 1,75 triệu đồng/mũi, giá thực tế có thể thay đổi theo thời điểm.
Gia đình nên làm gì lúc này?
- Đi khám ngay khi có sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, lơ mơ hoặc nổi ban xuất huyết – không tự theo dõi ở nhà.
- Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và dùng kháng sinh dự phòng nếu có chỉ định, tốt nhất trong 24 giờ, rồi theo dõi sức khỏe 10 ngày. Không tự mua kháng sinh uống.
- Kiểm tra sổ tiêm chủng của con, hỏi bác sĩ về loại vaccine phù hợp với độ tuổi.
- Vệ sinh hằng ngày: rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho, không dùng chung cốc, khăn mặt, bàn chải; mở cửa cho phòng thông thoáng.
Cơ quan y tế khuyến cáo người dân không chủ quan nhưng cũng không hoang mang: tiếp xúc với người bệnh không có nghĩa chắc chắn bị lây, và nếu được phát hiện, điều trị sớm, người bệnh hầu như không để lại di chứng.
Bài viết mang tính thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ.
Nguồn số liệu: Sở Y tế TP.HCM, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC); tham khảo: Dân trí, 24h, Nhà thuốc Long Châu.
Ảnh bìa: Japanese female scientist wearing plastic gloves holding syringe and vial, researching a coronavirus vaccine (50739007612) – Japanexperterna.se from Japan, giấy phép CC BY 2.0, qua Wikimedia Commons (đã cắt cúp).
