Thiếu giáo viên: cả nước hụt 104.500 người, 40.000 biên chế bỏ trống

Sáng 20/9, tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đưa ra con số đáng chú ý: tính đến tháng 6/2026, cả nước còn thiếu 104.500 giáo viên mầm non và phổ thông trong biên chế so với định mức. Nghịch lý nằm ở chỗ hàng chục nghìn chỉ tiêu biên chế đã được giao nhưng các địa phương vẫn chưa tuyển dụng.

Thiếu giáo viên nhiều nhất ở cấp trung học cơ sở

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến hết năm học 2025 – 2026, cả nước có gần 1,3 triệu giáo viên mầm non và phổ thông, tăng khoảng 4.000 người so với năm học trước. Trong năm học vừa qua, các địa phương đã tuyển được 15.000 giáo viên cho các cơ sở giáo dục công lập.

Dù vậy, tình trạng thiếu và mất cân đối cơ cấu vẫn chưa được khắc phục. Trong tổng số 104.500 người còn thiếu, cấp trung học cơ sở hụt nhiều nhất với gần 42.500 giáo viên. Tỷ lệ giáo viên trên mỗi lớp ở nhiều cấp học và nhiều địa bàn vẫn thấp hơn định mức.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu một điểm thường bị hiểu nhầm: thiếu theo định mức không có nghĩa là lớp học không có người đứng lớp. Ở những nơi thiếu, địa phương phải ký hợp đồng thêm giáo viên hoặc tăng sĩ số học sinh mỗi lớp. Cách xử lý tình thế đó giữ được lớp học, nhưng ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.

Có biên chế nhưng chưa tuyển: hàng chục nghìn chỉ tiêu bỏ trống

Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, đến ngày 31/5/2026, cả nước còn hơn 40.000 biên chế giáo viên đã được giao nhưng chưa tuyển dụng. Trả lời tại phiên giải trình, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu con số khoảng 46.000 chỉ tiêu chưa tuyển.

Nguyên nhân, theo Bộ trưởng, đến từ sức ép hai chiều. Một mặt các địa phương có nhu cầu tuyển giáo viên, mặt khác lại chịu áp lực giảm biên chế chung của toàn hệ thống, trong khi đội ngũ giáo viên chiếm tỷ lệ rất lớn trong tổng biên chế. Kết quả là có nơi tuyển đồng bộ 2.000 – 3.000 giáo viên một đợt, nhưng cũng có nơi chưa mạnh dạn tuyển.

Ngoài ra, công tác quy hoạch và dự báo nhu cầu ở một số địa phương chưa theo kịp biến động quy mô học sinh và dịch chuyển dân cư. Việc học sinh trung học phổ thông được chọn môn theo định hướng nghề nghiệp cũng làm phát sinh thừa – thiếu cục bộ giữa các môn.

Chỉ số	Số liệu
Giáo viên mầm non, phổ thông cả nước (hết năm học 2025 – 2026)	gần 1,3 triệu người
Giáo viên tuyển mới trong năm học 2025 – 2026	15.000 người
Thiếu so với định mức (đến tháng 6/2026)	104.500 người
Trong đó, cấp trung học cơ sở	gần 42.500 người
Biên chế đã giao nhưng chưa tuyển (đến 31/5/2026)	hơn 40.000 chỉ tiêu
Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng thuộc diện sắp xếp lại	khoảng 33.000 người
Đã chuyển trở lại làm giáo viên đứng lớp	khoảng 22.000 người

Định mức mới sắp ban hành, số thiếu có thể giảm còn hơn 43.000

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng định mức mới về đội ngũ giáo viên, dự kiến ban hành vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10/2026. Định mức mới tính đến đặc thù dạy học hai buổi mỗi ngày, khác biệt giữa các vùng miền, cấp học và môn học, đồng thời căn cứ vào cả quy mô học sinh lẫn sĩ số lớp.

Với cách tính mới, Bộ ước tính số giáo viên còn thiếu sẽ ở mức trên 43.000 người – gần tương đương số giáo viên đang làm việc theo hợp đồng và cũng gần bằng số biên chế đã giao nhưng chưa tuyển. Nói cách khác, nếu các địa phương tuyển hết số chỉ tiêu đang có, bài toán thiếu giáo viên về cơ bản có thể được giải quyết.

Về cơ chế, Nghị quyết 248/2025 của Quốc hội đã giao giám đốc sở giáo dục và đào tạo quyền tuyển dụng, luân chuyển, điều động giáo viên. Bộ trưởng đánh giá đây là công cụ quan trọng để xử lý thừa – thiếu cục bộ, đồng thời lưu ý việc một số địa phương phân cấp cho xã, phường tự tuyển dụng là chưa phù hợp: một tỉnh có hơn 100 xã, phường sẽ phải lập hơn 100 hội đồng và tổ chức hơn 100 kỳ tuyển dụng, trong khi chỉ tiêu có hạn.

Điều này có ý nghĩa gì với phụ huynh và người muốn làm giáo viên?

Với phụ huynh: sĩ số lớp đông và việc con học với giáo viên hợp đồng ở một số môn là hệ quả trực tiếp của tình trạng thiếu biên chế, không phải lỗi riêng của nhà trường. Nếu định mức mới được ban hành trong tháng 10 và các địa phương tuyển đủ chỉ tiêu, áp lực này có thể giảm dần từ năm học sau.

Với sinh viên sư phạm và người đang dạy hợp đồng: hơn 40.000 chỉ tiêu biên chế chưa tuyển là cơ hội thực tế. Nên theo dõi thông báo tuyển dụng tập trung của sở giáo dục và đào tạo cấp tỉnh, thay vì chỉ chờ thông báo của từng trường, vì Bộ đang đề nghị các địa phương tổ chức tuyển dụng thống nhất ở cấp sở.

Với các môn khó tuyển như tiếng Anh, tin học, nghệ thuật, âm nhạc, tư vấn tâm lý học đường: Bộ hướng dẫn các trường có thể ký hợp đồng với nghệ nhân, huấn luyện viên bên ngoài và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ. Đây là những vị trí có nhiều cơ hội việc làm ngoài ngành giáo dục nên nguồn tuyển luôn khan hiếm.

Thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với Bộ Nội vụ rà soát nhu cầu biên chế giáo viên giai đoạn 2027 – 2031. Các địa phương có trách nhiệm tuyển đủ số biên chế được giao, sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, điều tiết giáo viên giữa các cơ sở và đặt hàng đào tạo với những môn học, địa bàn thiếu nguồn tuyển.

Đọc thêm: Thi vào lớp 10 năm 2027: Nơi chốt thi tuyển, nơi tính phương án mới.

Nguồn số liệu: báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại phiên giải trình của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội sáng 20/9/2026; tham khảo: Tiền Phong, VTC News, Giáo dục Việt Nam.

Ảnh bìa: Thai-school-classroom P9180137 – Per Meistrup, giấy phép CC BY-SA 4.0, qua Wikimedia Commons (đã cắt cúp).